Onderzoekssubsidies voor vroeg herkennen hart- en vaatziekten

2 juni 2016

Onderzoekers van het AMC gaan met andere partners onderzoek doen naar het eerder herkennen van hart- en vaatziekten. Technologiestichting STW en de Hartstichting investeren ruim 4,5 miljoen euro in een gezamenlijk onderzoeksprogramma. Dankzij deze investering kunnen vijf onderzoeksprojecten van start. De onderzoeken richten zich op het herkennen van hartverstijving verbeterde MRI- en CT-analyses voor hart- en vaataandoeningen, het opsporen van bloedstolsels en een techniek die de aanleg van mensen voor atriumfibrilleren meet.

Hart- en vaatziekten behoren tot de belangrijkste doodsoorzaken in ons land, waaraan elke dag meer dan honderd mensen in Nederland overlijden. Deze ziekten slaan vaak onverwacht toe, zonder duidelijke signalen vooraf. STW, de Hartstichting, Topsector Life Sciences & Health en het bedrijfsleven investeren in vijf onderzoeksprojecten die moeten ophelderen hoe dergelijke signalen toch te herkennen zijn. Dat moet leiden tot nieuwe technologieën waarmee artsen hart- en vaatziekten in een vroeger stadium kunnen opsporen en behandelen. Patiënten kunnen daardoor een behandeling krijgen die hun leven redt of voorkomt dat ze steeds zieker worden.

Door de betrokkenheid van het bedrijfsleven komen praktische toepassingen van resultaten uit het onderzoek dichterbij. Hierdoor kunnen patiënten sneller van deze technologie profiteren. Diverse patiëntenverenigingen hebben ook hun steun uitgesproken voor het programma.

De vijf projecten zijn:

  1. Atriumfibrilleren (AF) is een progressieve ziekte die ernstige complicaties zoals een beroerte of hartfalen kan veroorzaken. Het ontbreekt aan testen om AF in een vroeg stadium te herkennen. Het onderzoeksteam vermoedt dat zowel het ontstaan als de verergering van AF ontstaat wanneer de eiwit-huishouding in de hartboezems is ontspoord. Daardoor raakt de elektrische geleiding verstoord. De onderzoekers gaan een methode ontwikkelen om deze verstoring te meten.
  2. In het project brain@risk ontwikkelen wetenschappers nieuwe methoden om uit MRI- en CT-scans meer informatie te verkrijgen over de gezondheid van de vaten die de hersenen van bloed voorzien. Door beschadigingen van deze vaten sneller te ontdekken, is het mogelijk om ernstige herseninfarcten te voorkomen en patiënten in een vroeg stadium een gerichte behandeling aan te bieden. Vanuit het AMC is Mat Daemen betrokken.
  3. Bij de meest voorkomende vorm van hartfalen ontspant de hartspier zich niet goed tijdens de rustfase, diastolisch hartfalen genoemd. Vroegtijdige behandeling kan het hartfalen vertragen of mogelijk voorkomen. MRI-scans kunnen daarbij uitkomst bieden. Nadelen van MRI zijn de lange duur en daarmee kosten van het onderzoek, en de injectie met een contrastmiddel die patiënten moeten krijgen. In dit project bouwt het onderzoeksteam een nieuwe MRI-antenne om sneller beelden van het hart op te nemen. Daarnaast ontwikkelt het team nieuwe MRI-methoden om zonder contrastinjectie het hart te onderzoeken. Vanuit AMC zijn Gustav Strijkers en Matthijs Boekholdt hierbij betrokken.
  4. Herseninfarcten ontstaan meestal door afsluitingen in één van de kleinere slagaderen in de hersenen die moeilijk zijn op te sporen. De afsluitingen kunnen ontstaan als losgeraakte stukjes slagaderverkalking of stolsels uit het hart doorschieten naar de hersenen. Toch brengen artsen het hart niet standaard in beeld tijdens het acute stadium. In dit project bestuderen de onderzoekers of een nieuwe CT-techniek bloedstolsels eerder en beter kan opsporen en of kleine infarcten beter te herkennen zijn in het acute stadium. Met deze informatie proberen ze te voorspellen wie een verhoogd risico heeft op een tweede infarct. Vanuit AMC is Henk Marquering hierbij betrokken.
  5. De oorzaak van veel soorten hartfalen, met name aan de linkerhartkamer, schuilt in een toenemende verstijving van het hart. Door dit vroegtijdig op te sporen, is hartfalen beter te behandelen. Het onderzoeksteam gaat een systeem ontwikkelen dat de verstijving van het hart meet door te kijken naar de reactie van de hartwand op natuurlijke golven die elders in het lichaam ontstaan. De snelheid waarmee die zogeheten S-golven zich voortbewegen, is een maat voor de stijfheid van het hart.