Consultvoeringsonderwijs voor Aios en opleiders

Doel
Artsen voeren veel gesprekken met patiënten. Die verdienen aandacht omdat zij een onmisbaar onderdeel van het medisch handelen vormen. Opleiders willen de communicatie van aios met patiënten kunnen beoordelen en zoeken houvast daarbij. Bewustwording en verbetering van de performance in de spreekkamer én het hanteren van een beoordelingskader voor die performance zijn de doelen van dit onderwijs.

Er zijn verschillende aanleidingen die het belang van dit onderwijs onderstrepen:
1. Met de invoering van het CanMEDS-model is het belang onderkend van generieke competenties. Communicatie met de patiënt is er één van.
2. Aios hebben de behoefte geuit (in SetQ evaluaties en in intervisiegroepen) aan meer begeleiding bij consultvoering. Aios hebben zich basisvaardigheden in communicatie tijdens de basisopleiding eigengemaakt. Bij de toepassing van deze complexe vaardigheden in het eigen specialisme, kan de aios gerichte begeleiding goed gebruiken.
3. Met de flexibilisering van de opleidingsduur ontstaat een grotere behoefte om de competentieontwikkeling van de AIOS goed en snel te expliciteren, hierop feedback te geven en te toetsen aan criteria.
4. Adequate consultvoering vereist dat aios soepel kunnen schakelen tussen het afnemen van de ‘strikt medische’ anamnese en het aandacht geven aan de beleving van de klachten en de sociale context van de patiënt. Uit recent onderzoek blijkt dat normen en toetsingscriteria hiervoor door veel specialismen nog onvoldoende zijn uitgewerkt .
5. Tenslotte wordt steeds meer nadruk gelegd op doelmatige en efficiënte medische bedrijfsvoering. Doelmatige gespreksvoering is hiervan een belangrijk onderdeel.

Consultvoeringsonderwijs biedt praktische handvatten voor het begeleiden en beoordelen van consulten. Het nabespreken van de consulten helpt opleiders en aios verdieping aan te brengen en de performance te verbeteren. Hierbij wordt gebruik gemaakt van gevalideerde criteria in o.a. de Maas-globaal en de Calgary-Cambridge guide .
Consultvoering in medisch specialistische opleidingen
In de opleidingsplannen van de meeste medisch specialistische opleidingen is het onderwijs in algemene competenties beperkt geconcretiseerd. Lang niet iedereen is vertrouwd met consultvoeringsonderwijs. In de opleiding Huisartsgeneeskunde bestaat decennia lang ervaring met dit onderwijs, dat hoog wordt gewaardeerd om haar relevantie en praktische toepasbaarheid in het patiëntencontact.
Recent zijn pilots uitgevoerd met dit onderwijs voor aios en stafleden bij twee klinische specialismen in het OLVG. Het observeren van eigen consulten, de feedback van collega’s en de theoretische toetsing door de begeleiders werden als leerzaam ervaren. Door gezamenlijke deelname van aios en stafleden ontstond een meer gemeenschappelijke taal waaraan de kwaliteit van consultvoering gestaafd kon worden. Deelnemers gaven aan hiervan te profiteren door concrete aanpassingen te doen in hun consultvoering.

Werkwijze
Er wordt gewerkt aan de hand van beeldopnamen (met informed consent) van eigen consulten van aios en opleiders. Mede op basis van de door hen geformuleerde leervragen ontvangen deelnemers feedback op hun communicatie met patiënten, wordt de effectiviteit getoetst aan theorie en krijgen zij tips ter verbetering. Naast de individuele leervragen worden onderwerpen besproken die naar voren komen op basis van het getoonde materiaal. Er is aandacht voor het ‘basisconsult’ waarbij doelgerichtheid, structuur en het creëren en bestendigen van een goede samenwerkingsrelatie met de patiënt op de voorgrond staan. Tevens is er aandacht voor specifieke contextvariabelen, zoals het omgaan met heftige emoties van de patiënt, slecht nieuws, moeilijk gerust te stellen patiënten, ontevreden patiënten of fouten en klachten. Naar aanleiding van de besproken casuïstiek, worden ook gespreksstijlen onderwezen zoals counseling, shared decision making, motiveren tot leefstijlverandering of therapietrouw en familiegesprekken. Indien gewenst wordt geoefend met nieuwe vaardigheden.
Het onderwijs vindt plaats in de vorm van een reeks (6-8) bijeenkomsten van elk 2 uur. Tijdens de bijeenkomsten worden 4 consultopnamen gezien en nabesproken. Gemiddeld tien personen nemen er aan deel, hetzij in een vaste groep, hetzij in een groep van wisselende samenstelling (naar gelang het werkrooster het toelaat). Het onderwijs kan zich richten op aios en op een samengestelde groep van aios en opleiders.

Organisatie, kosten en accreditatie
Het onderwijs wordt in overleg met de opleidingsgroep gepland. Afspraken volgen over de samenstelling van de groep, data, tijden, technische vereisten m.b.t. de opnamen evenals de privacy-regels die hierbij gelden. Doelen, leervragen en werkwijze worden vastgesteld.
De opleidingsgroep draagt zorg voor de voorzieningen.
De bijeenkomsten worden begeleid door ervaren communicatiedocenten (tevens trainers TtT) van het AMC.
Binnen het AMC zijn aan dit onderwijs geen kosten verbonden.
Buiten het AMC geldt een tarief van € 325,-- per sessie.
Voor het onderwijs is ABAN-accreditatie aangevraagd (2 punten per sessie).

Aanmelding, informatie en contact:
Met vragen en suggesties neemt u contact op met de programmaleider TtT: Anna Diepraam, a.diepraam@amc.uva.nl, tel: (020 56) 65063, of met Marco Philipoom, m.j.philipoom@amc.uva.nl .