Spermadonor

Deze tekst informeert u over het doneren van sperma bij het Fertiliteitslaboratorium van het Centrum voor Voortplantingsgeneeskunde van het AMC. Hoe wordt u donor en wat betekent het in de praktijk?

Waarom donorsperma?

In Nederland zijn veel mensen met een onvervulde kinderwens. Dit zijn bijvoorbeeld paren waarbij de man geen zaadcellen heeft, maar ook alleenstaande of lesbische vrouwen. Deze "wensouders" ervaren hun kinderloosheid als een groot gemis in hun verder vaak gelukkige leven. Dit kan veel emotionele stress veroorzaken. Donorsperma kan een oplossing voor dit probleem bieden.

Behoefte aan spermadonoren

Er is een toenemende vraag naar donorsperma. Het aantal kinderen dat per donor verwekt mag worden, is beperkt tot 25. Daarom is het belangrijk dat er voldoende donoren zijn die bereid zijn hun sperma af te staan.

Wie kunnen sperma doneren?

Mannen die spermadonor zijn doen dit vanuit een onzelfzuchtig oogpunt. Het zijn lichamelijk en geestelijk gezonde mannen in de leeftijd van 18 - 45 jaar, met een goede spermakwaliteit. Ze zijn bereid om voor een periode van 1 tot 2 jaar op regelmatige basis sperma te doneren en zich te laten testen op seksueel overdraagbare aandoeningen, zoals HIV en Hepatitis. Zij hebben bovendien geen verhoogd risico op het krijgen van deze ziekten.

Spermadonorschap en anonimiteit

Spermadonoren zijn niet de wettelijke of sociale vader van het kind dat ontstaat uit behandelingen met donorsperma. Er bestaat geen familierechtelijke band. In Nederland is echter wel in de wet “Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting” van 1 juni 2004 vastgelegd, dat kinderen het recht hebben om te weten van wie ze afstammen.
Aan spermadonoren wordt gevraagd een zogenaamd donorpaspoort in te vullen. In dit paspoort staan identificerende en sociale gegevens, uiterlijke kenmerken, karaktereigenschappen en hobby’s van de donor.
Zodra er sprake is van een zwangerschap ontstaan uit een behandeling met donorsperma, worden zowel de ontvangster als de donor aangemeld bij de Stichting Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting van het ministerie van VWS (hierna genoemd de Stichting) en worden alle gegevens uit het donorpaspoort doorgegeven. De Stichting verstrekt uiterlijke en sociale donorgegevens aan de ouders van donorkinderen en vanaf de leeftijd van12 jaar ook aan de donorkinderen zelf. Hiermee kan voor een deel antwoord gegeven worden op de afstammingsvragen. Vanaf de leeftijd van 16 jaar kan het kind persoonsidentificerende gegevens van de donor opvragen. De persoonsidentificerende gegevens van de donor zijn alleen door het kind op te vragen en niet door de wensouders. Indien het donorkind contact wenst, wordt hierover via de Stichting tussen donor en kind bemiddeld. De Stichting verstrekt ook medische gegevens op aanvraag van huisartsen.
Op de website van de Stichting Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting, www.donorgegevens.nl, kunt u informatie vinden over hoe de Stichting met donorgegevens omgaat.

Eerste bezoek aan het Fertiliteitslaboratorium

Als u zich aanmeldt als donor (zie ‘Aanmelden’), krijgt u een afspraak op het Fertiliteitslaboratorium. Tijdens het eerste bezoek vinden de volgende activiteiten plaats:

  1. U schrijft zich in bij de centrale inschrijfbalie van het AMC (polikliniekgebouw begane grond, A0). Hiervoor dient u uw legitimatie mee te nemen.
  2. U krijgt een intakegesprek met een medewerker van het Fertiliteitslaboratorium. In dit gesprek geven we algemene informatie en stellen we u vragen over uw uiterlijke kenmerken, uw studie, beroep, leefsituatie en of u tot een risicogroep behoort met betrekking tot seksueel overdraagbare aandoeningen, zoals HIV en Hepatitis.
  3. U produceert sperma zodat we kunnen kijken of de kwaliteit voldoende is om spermadonor te worden. Er is bij het Fertiliteitslaboratorium een speciale ruimte om sperma te produceren. De kwaliteit van het sperma is het beste als u twee tot zeven dagen seksuele onthouding hebt gehad.

U kunt enkele dagen later bellen om te horen of de kwaliteit van het sperma geschikt is voor donorschap.

Afspraak met arts van Klinische Genetica en met counselor

Als de kwaliteit van uw sperma geschikt is, kunt u een afspraak maken voor een gesprek met een arts van de afdeling Klinische Genetica. Het doel van dit gesprek is te achterhalen of er ernstige, erfelijke aandoeningen in de familie voorkomen. Als dat zo is dan kunt u geen spermadonor worden.
Ook wordt u gevraagd een afspraak te maken bij onze counselor. Zij bespreekt met u de consequenties van het donorschap voor uzelf, zodat u weloverwogen kunt besluiten of u spermadonor wilt worden.
Wij nemen contact met u op zodra de uitslag van Klinische Genetica bekend is. Het kan zijn dat Klinische Genetica meer informatie van u of uw familieleden nodig heeft. In dat geval duurt het langer voordat bekend wordt of u verder kunt met het intaketraject.

Tweede bezoek aan het Fertiliteitslaboratorium

Als Klinische genetica en de counselor akkoord gaan met uw verzoek om donorschap, volgt een tweede bezoek aan het Fertiliteitslaboratorium. Bij dit bezoek:

  1. produceert u voor de tweede keer sperma voor invriezen;
  2. levert u urine in voor onderzoek op chlamydia en gonorroe;
  3. gaat u naar de afdeling bloedafname, waar bloed afgenomen wordt voor onderzoek op HIV, HTLV, Hepatitis B en C, lues en CMV;
  4. krijgt u een donorpaspoort mee om in te vullen.

Zodra de bloed- en urineuitslagen bekend zijn, hoort u of u bent aangenomen als spermadonor. De hele intakeprocedure duurt ongeveer twee maanden.

Hoe lang blijft u sperma doneren?

We vragen donoren 1 tot 2 jaar te doneren. Dit houdt 50 tot 100 donaties in. De meeste donoren komen wekelijks of om de week langs voor een donatie. U kunt zelf aangeven op welke dagen en op welk tijdstip u langs wilt komen. Doneren is mogelijk op werkdagen tussen 8:30 en 15:30 uur.
In de periode dat u sperma doneert wordt er regelmatig bloed- en urineonderzoek uitgevoerd. Sommige aandoeningen hebben een incubatietijd van enkele maanden. Daarom wordt het ingevroren sperma pas vrijgegeven en gebruikt voor inseminaties als de bloedtesten een half jaar later nog steeds negatief zijn. Urineonderzoek wordt elke 3 maanden uitgevoerd.

Gebruik van donorsperma voor inseminaties

Als de eerste ingevroren donaties vrijkomen voor gebruik, krijgt u een gesprek bij een klinisch embryoloog. U tekent een overeenkomst, waarin u afstand doet van uw ingevroren sperma en akkoord gaat met registratie bij de Stichting. Ook wordt vastgelegd voor hoeveel kinderen uw donorsperma gebruikt mag gaan worden, met een minimum van 5 en een maximum van 25. Tenslotte krijgt u de mogelijkheid om een wilsbeschikking te tekenen, waarin staat aangegeven of er wel of niet gebruik mag worden gemaakt van uw ingevroren sperma na uw overlijden. Sperma van overleden donoren wordt nooit gebruikt voor nieuwe gezinnen maar wel, indien de donor en de ontvangster daarmee akkoord zijn, voor 2e of 3e kinderen in gezinnen die reeds een kind hebben van de betreffende donor.
Na het tekenen van de overeenkomst, kan het sperma gebruikt gaan worden voor inseminaties. Dit is ongeveer 10 maanden na de eerste donatie.

Na het laatste bezoek

Wij informeren u zodra wij voldoende sperma van u hebben ingevroren en opgeslagen. U mag zelf ook altijd vragen of er al voldoende donaties verzameld zijn.
Het is belangrijk dat u een half jaar na uw allerlaatste donatie nog eenmaal bij ons langskomt om bloed te laten prikken, voor het vrijgeven van de laatste donaties. Tijdens dit laatste bezoek krijgt u ook een afsluitend gesprek met een klinisch embryoloog over uw ervaringen als donor en uw verwachtingen voor de toekomst.
U mag altijd contact opnemen om te vragen of het sperma al gebruikt is en of er kinderen geboren zijn. Het Fertiliteitslaboratorium houdt u hier niet actief van op de hoogte. De Stichting bemiddeld in contact tussen donorkinderen en hun donoren.
Er kunnen speciale situaties zijn, waarin wij contact met u op willen nemen, bijvoorbeeld als er aanleiding is om extra genetisch onderzoek te doen. Daarom is het belangrijk dat u ons op de hoogte houdt van adreswijzigingen.

Vergoeding

Het is in Nederland niet geoorloofd om te betalen voor spermadonaties. Wel krijgt u indien u goedgekeurd bent als spermadonor, voor ieder bezoek aan het Fertiliteitslaboratorium een onkostenvergoeding.

Aanmelden

Bent u geïnteresseerd in het donorschap dan kunt u zich aanmelden bij het Fertiliteitslaboratorium van het Centrum voor Voortplantingsgeneeskunde van het AMC voor een eerste afspraak. U kunt hiervoor het aanmeldingsformulier invullen op www.amc.nl/donor, bellen (telefoon: 020-5663090 tijdens kantooruren) of een e-mail sturen naar fertlab@amc.nl.

Bereikbaarheid

Het Fertiliteitslaboratium bevindt zich in het Q-gebouw van het AMC op de vierde verdieping. Voor een routebeschrijving kunt u onze website raadplegen, www.fertiliteitslaboratorium.nl.

Academisch Medisch Centrum
Centrum voor Voortplantingsgeneeskunde
Fertiliteitslaboratorium, Q4
Meibergdreef 9
1105 AZ Amsterdam

Centrum voor Voortplantingsgeneeskunde (CVV), Fertiliteitslaboratorium / Patiëntenvoorlichting.

Laatste wijziging: 20 juni 2014 10:44

Deel dit |
Filter op diagnostiek:
Filter op behandeling:
Filter op aandoening: