Behandeling van alvleesklierkanker

U heeft te horen gekregen dat u – een vermoeden van – alvleesklierkanker heeft. Hieronder leest u meer informatie over de behandeling van alvleesklierkanker.

Doel van behandeling van alvleesklierkanker

De behandeling van alvleesklierkanker kan verschillende doelen hebben: allereerst zal geprobeerd worden de ziekte te genezen maar als dat helaas niet haalbaar is, zal de behandeling gericht zijn op vermindering van klachten. Als een behandeling het doel heeft om te genezen, wordt dat een curatieve behandeling genoemd. Een behandeling gericht op curatie geeft echter geen garantie op genezing. Daarom worden naast de primaire behandeling, een operatie, ook nog aanvullende behandelingen gegeven. Dit worden adjuvante behandelingen genoemd. Als bijvoorbeeld een tumor wordt weggehaald door middel van een operatie, dan kan het zijn dat u daarna nog chemotherapie krijgt. Deze aanvullende behandeling heeft het doel om eventuele niet-waarneembare uitzaaiingen te bestrijden. Ook kan het soms zinvol zijn om adjuvante behandelingen juist voor de operatie te geven. Dit wordt dan een neo-adjuvante behandeling genoemd.

Als alvleesklierkanker niet meer te genezen is, kan een palliatieve behandeling worden gestart. Deze soort behandeling richt zich op het afremmen van de groei van de tumor door middel van chemotherapie maar kan ook alleen bedoeld zijn om bepaalde klachten te verminderen of te voorkomen.

Behandelopties voor alvleesklierkanker

Bij het opstellen van een behandelplan voor alvleesklierkanker zijn verschillende factoren belangrijk: het stadium van de aandoening, de plaats, grootte en vorm van de tumor en uw lichamelijke conditie. Afhankelijk van deze factoren zijn er verschillende behandelopties:

  • operatie
  • stentplaatsing
  • chemotherapie
  • radiotherapie

Operatie

Een operatie is de enige mogelijkheid om alvleesklierkanker volledig te genezen. Het doel van een operatie is om de tumor met aangrenzend weefsel te verwijderen. Dit is alleen mogelijk als de tumor plaatselijk niet te ver uitgebreid is en er ook geen uitzaaiingen naar andere organen zijn. Hierdoor is een operatie slechts bij een deel van de patiënten mogelijk. Het AMC heeft de meeste ervaring met deze operaties in Nederland. De chirurgen van het AMC Amsterdam verrichten ruim 120 alvleesklier-operaties per jaar: zie de webpagina over HepatoPancreatoBiliaire Chirurgie. Soms kan een tumor die initieel niet te verwijderen leek na chemotherapie alsnog verwijderd worden..

Tijdens de operatie worden de kop van de alvleesklier, de galblaas, de twaalfvingerige darm en een deel van de galwegen verwijderd. Ook worden lymfeklieren rondom de alvleesklier verwijderd. Deze operatie wordt een Whipple operatie genoemd, of Pylorus Preserving Pancreatico Duodectomie (PPPD). Vervolgens worden alle organen weer met de darm verbonden zodat de verteringsappen weer bij het voedsel kunnen komen. Deze operatie is ingrijpend en duurt gemiddeld 4 uur. Het is daarom belangrijk dat uw conditie goed is. Na de operatie verblijft u gemiddeld 10 dagen in het ziekenhuis. De duur hiervan hangt voornamelijk ervan af of u complicaties van de operatie ondervindt. De chirurg zal u over de operatie en de kans op complicaties informeren.


De gekleurde gedeelten worden bij een maagsparende operatie verwijderd. © 2013 KWF Kankerbestrijding
De gekleurde gedeelten worden bij een maagsparende operatie verwijderd. © 2013 KWF Kankerbestrijding

De gekleurde gedeelten worden bij een niet-maagsparende operatie verwijderd. © 2013 KWF Kankerbestrijding
De gekleurde gedeelten worden bij een niet-maagsparende operatie verwijderd. © 2013 KWF Kankerbestrijding

Hier vindt u meer informatie over de PPPD: http://www.amc.nl/web/Zorg/Patient/Patienteninformatie/Patienteninformatie/PPPD-Pylorus-Preserving-Pancreatico-Duodenectomie.htm

Tijdens de operatie blijkt soms dat de tumor toch niet kan worden verwijderd. In zo’n situatie kan bijvoorbeeld een afsluiting van de galwegen of twaalfvingerige darm worden opgeheven door middel van een bypass. Er wordt dan een nieuwe verbinding (bypass) gemaakt tussen de maag en de dunne darm en tussen de galweg en de dunne darm. De darm wordt als het ware om de tumor heen geleid.

Stentplaatsing

Het kan bij alvleesklierkanker voorkomen dat de tumor de galwegen dicht drukt. Een blokkade van de galafvoer kan worden opgeheven door een metalen of kunststof buisje (stent) te plaatsen in de galweg. Dit gebeurt tijdens een ERCP. Het buisje duwt de galwegen weer open en hierdoor kan het gal weer naar de dunne darm stromen. Voor het plaatsen van een stent hoeft u niet opgenomen te worden in het ziekenhuis.

De stent kan verstopt raken waardoor de geelzucht terugkomt en/of hoge koorts optreedt. In dat geval moet de stent worden vervangen middels een ERCP. Hier vindt u meer informatie over de ERCP:
http://www.amc.nl/web/Zorg/Patient/Patienteninformatie/ERCP-een-onderzoek-van-de-galwegen.htm

Ook kan het voorkomen dat het niet meer mogelijk is om een stent te plaatsen. In dit geval zal een Percutane Transhepatische Cholangiografie Drainage (PTCD) worden aangelegd. Dit wordt ook wel een galwegdrainage genoemd. Tijdens deze procedure wordt er via de huid en met behulp van een echografie een slangetje aangelegd in de galwegen. Door middel van dit slangetje kan gal alsnog worden afgevoerd. De gal wordt dan opgevangen in een zakje dat aan uw lichaam wordt bevestigd.

Voor deze behandeling krijgt u een verdoving en een roesje. De PTCD behandeling duurt vervolgens 30-60 minuten. Hier vindt u meer informatie over PTCD: http://www.amc.nl/web/Zorg/Patient/Patienteninformatie/Patienteninformatie/Percutane-Transhepatische-Cholangiografie-Drainage-PTCD-of-galwegdrainage.htm

Chemotherapie

Chemotherapie is een behandeling die als doel heeft kankercellen te doden. Bij alvleesklierkanker is de behandeling met chemotherapie vaak palliatief, dat wil zeggen dat de behandeling zich vooral richt op het remmen van de groei van de tumor. Hierdoor verminderen de klachten. Bij sommige patiënten wordt de chemotherapie ingezet na een operatie. Het doel van deze behandeling is om eventueel achtergebleven niet-waarneembare tumorcellen te doden.

Er zijn verschillende soorten chemotherapie. Chemotherapie kan als enkelvoudig middel, maar ook in combinatie gegeven worden. De meeste chemotherapie wordt toegediend via een infuus. De frequentie van toediening is afhankelijk van het soort chemotherapie.
Chemotherapie kan naast kankercellen ook gezonde cellen aantasten. Daardoor kunnen bijwerkingen optreden. Vaak voorkomende bijwerkingen zijn haaruitval, misselijkheid, darmstoornissen, vermoeidheid en een verhoogd risico op infecties. De bijwerkingen zijn voor iedere chemotherapie verschillend en zullen ook per persoon verschillen. Uw arts zal de gevolgen van de chemotherapie uitgebreid met u bespreken.

Radiotherapie

Radiotherapie heeft bij de behandeling van alvleesklierkanker een beperkte rol. Soms kan radiotherapie in combinatie met chemotherapie de tumor verkleinen. Ook kan radiotherapie belangrijk zijn om pijnklachten te behandelen.

Tijdens radiotherapie wordt de tumor radioactief bestraald van buitenaf. Kankercellen kunnen slechter tegen de straling dan gezonde cellen. Door de radioactieve straling raken de tumorcellen beschadigd en gaan ze kapot. Door de radiotherapie wordt de tumorgroei verminderd en is er een mogelijkheid dat de tumor kleiner wordt.

De straling wordt zo veel mogelijk gericht op de tumor. Het is echter niet te voorkomen dat ook gezonde cellen worden bestraald. Hierdoor krijgt u te maken met bijwerkingen. Over het algemeen zorgt radiotherapie vaak voor vermoeidheid. Daarnaast kan de bestraalde huid rood worden. Dit gaat gepaard met jeuk en een branderig gevoel. Bij bestraling in het gebied van de maag krijgen patiënten vaak misselijkheidklachten. Uw radiotherapeut kan hiervoor medicijnen voorschrijven. Verder kunt u last krijgen van uw darmen.

Radiotherapie vindt doorgaans meerdere keren per week plaats, gedurende enkele weken. Opname in het ziekenhuis is niet nodig.

Psychosociale hulp

Vanaf het moment dat u te horen krijgt dat u mogelijk alvleesklierkanker heeft, krijgt u te maken met grote onzekerheden. Hiermee omgaan is niet vanzelfsprekend. De periode van onderzoeken en behandelingen zijn erg zwaar, maar ook na de behandeling moet u leren te leven met uw nieuwe situatie. Dit geldt niet alleen voor u als patiënt, maar ook voor uw familie, vrienden en eventuele partner en kinderen. Er zijn organisaties die u en uw omgeving kunnen ondersteunen bij het leren leven met kanker, zowel binnen als buiten het ziekenhuis. U kunt hiervoor bij uw arts of verpleegkundig specialist informeren, of kijk bij de volgende links: http://www.amc.nl/web/Zorg/Expertisecentrum-Gioca/Gioca/Patient/Links.htm

Heeft u nog vragen?

Mocht u na het lezen van deze informatie nog vragen hebben, dan kunt u die gerust stellen. U kunt contact met ons opnemen per

  • Email via gioca@amc.nl.
  • Telefonisch zijn wij op werkdagen bereikbaar van 8.30 tot 12.00 uur en van 13.30 tot 16.00 uur op telefoonnummer 020 – 566 4205.
  • Ook heeft de GIOCA-verpleegkundige een telefonisch spreekuur op maandag tot en met vrijdag van 09.00 tot 11.00 uur op telefoonnummer 020 – 566 3634.

Wilt u meer informatie?

Hier vindt u meer informatie over alvleesklierkanker. Bezoekt u ook onze pagina over de benodigde onderzoeken die worden uitgevoerd voor de diagnose van alvleesklierkanker.

Alle behandelingen in het AMC zijn gebaseerd op de landelijke richtlijnen van het Integraal Kankercentrum Nederland. Deze richtlijnen kunt u op de website van het IKNL ,www.oncoline.nl, vinden.

Op de website van KWF Kankerbestrijding kunt u meer informatie over alvleesklierkanker vinden.
Links naar patiëntenverenigingen en stichtingen vindt u hier

GIOCA / Patiëntenvoorlichting

Laatste wijziging: 7 oktober 2015 13:57