Myomen (vleesbomen)

In deze brochure vindt u informatie over myomen, ook wel vleesbomen genoemd. Aan de orde komt wat een myoom precies is en welke onderzoeks- en behandelingsmogelijkheden er zijn. Deze informatie is een aanvulling op de uitleg die de arts u heeft gegeven.

Wat is een myoom?

Een myoom is een goedaardig gezwel van het spierweefsel van de baarmoeder. Het gezwel heeft meestal een ronde vorm. Een myoom is duidelijk afgebakend van zijn omgeving. In tegenstelling tot kwaadaardige gezwellen groeit een myoom niet door tot in de omringende weefsels en vormt geen uitzaaiingen. De kans dat een myoom toch ontaardt in een kwaadaardig gezwel is uiterst gering, deze kans is hooguit 0,5%. De grootte van een myoom kan zeer wisselend zijn. Ook de snelheid waarmee myomen groeien loopt sterk uiteen. Soms kan het jaren duren voor een myoom zo groot is als een knikker. Myomen kunnen zo groot als een sinaasappel worden of zelfs nog veel groter.

Bij wie komen myomen voor?

Myomen ontstaan op de leeftijd waarin vrouwen menstrueren. Van alle vrouwen kan 25 tot 30% verwachten ooit een myoom te krijgen. Vaak treden deze pas na het 35e jaar op. Bij vrouwen met een donkere huidskleur komen ze vaak al op veel vroegere leeftijd voor, maar nooit voor de eerste menstruatie.

Oorzaken van myomen

Het is niet precies bekend waarom een myoom op een gegeven moment ontstaat. Het is wel duidelijk dat ze groeien onder invloed van de vrouwelijke hormonen (oestrogenen), die door de eierstokken geproduceerd worden. Na de overgang slinken ze doorgaans vanzelf. Worden in deze periode weer vrouwelijke hormonen toegediend dan kunnen ze weer groeien.

Waar bevinden myomen zich?

De baarmoeder bestaat voornamelijk uit spierweefsel. Myomen kunnen op alle plaatsen in deze spierwand van de baarmoeder voorkomen. De klachten die ze veroorzaken zijn vaak afhankelijk van de plaats in de baarmoeder waar ze zich bevinden. Een myoom kan aan de buitenkant of in de holte van de baarmoeder uitstulpen.

Myomen aan de buitenkant van de baarmoeder

Een myoom kan zich vlak onder het buitenoppervlak van de baarmoeder bevinden. De groei is dan meer naar de buikholte gericht. Het myoom kan zo ver naar buiten groeien dat deze nog slechts met een dunne steel aan de rest van de baarmoederspier vast zit. Deze oppervlakkige en/of gesteelde myomen geven meestal weinig klachten.

Myomen in de holte van de baarmoeder

Een myoom kan ook tegen de binnenwand van de baarmoeder aan groeien en kan eventueel in de holte van de baarmoeder uitpuilen. Deze myomen geven vaak menstruatieproblemen of bloedingen tussen de menstruaties in (zelfs al bij kleine afmetingen van het myoom). Wanneer zo’n myoom aan een steel zit en de holte ingroeit, kunnen er pijnklachten ontstaan, omdat de baarmoederspier het myoom wil uitstoten. Vaak zijn er meerdere myomen tegelijk aanwezig.

Welke klachten geven myomen?

De meeste myomen geven geen klachten. Als ze wel klachten geven, bestaan die vaak uit menstruatie-achtige pijnen of de menstruaties zijn heviger dan wel langerdurend. Een groot myoom kan door zijn omvang druk op de blaas of drukgevoel op de endeldarm veroorzaken. De aandrang om naar de wc te gaan is dan toegenomen. De geslachtsgemeenschap kan pijnlijk zijn. Soms zijn myomen de oorzaak van ongewenste kinderloosheid.

Complicaties bij myomen

Soms ontstaan bij wat grotere myomen problemen met de bloedvoorziening die tot pijnaanvallen aanleiding kunnen geven. Een myoom op een steel kan om zijn as draaien ("steeldraaien"), de bloedtoevoer naar het myoom wordt dan afgekneld. Dit kan heftige buikpijn veroorzaken.

Myomen en zwangerschap

Tijdens de zwangerschap groeien de meeste myomen, waarschijnlijk onder invloed van het hoge gehalte aan vrouwelijke hormonen die door de placenta gemaakt worden. Na de zwangerschap slinken ze meestal weer tot hun oorspronkelijke grootte. Een groot myoom kan in de weg zitten. Soms kunnen myomen de oorzaak van een miskraam zijn, hoewel dit waarschijnlijk toch niet zo vaak hierdoor veroorzaakt wordt.
Een groot myoom kan ook de ligging van het kind beïnvloeden, met name als de zwangerschap vordert. Soms kan de ontsluiting wat langer duren door slechter samentrekken van de baarmoederspier. Ook ziet men iets vaker nabloedingen na de geboorte van de placenta door de wat geringere samentrekkingsmogelijkheden.

Het onderzoek naar myomen

Inwendig onderzoek

Heel vaak wordt een myoom bij toeval tijdens een inwendig onderzoek ontdekt. Het inwendig onderzoek kan routinematig verricht worden bij het gebruik van de pil of het spiraaltje. Bij pijnklachten, onregelmatige of hevige bloedingen doet men altijd eerst een inwendig onderzoek.

Echoscopie

Een echoscopie is een onderzoek waarbij de arts een smal staafje in de vagina schuift. Via geluidsgolven zijn op een beeldscherm myomen in de baarmoederwand of uitpuilend in de baarmoederholte te zien. Bij myomen die zich aan de buitenkant van de baarmoeder bevinden, kan men zo vaak beter onderscheid maken tussen een afwijking van de baarmoeder of van de eierstok. Het is een pijnloos onderzoek.

Hysteroscopie

Hierbij wordt door de vagina een kijkbuisje in de holte van de baarmoeder ingebracht. Zo kan men de myomen zien die de wand van de baarmoederholte doen opwelven of erin uitpuilen. Dit onderzoek vindt plaats onder plaatselijke of algehele narcose. Na het onderzoek moet u nog enkele uren in het AMC blijven. Soms gaat u de volgende ochtend naar huis. Er is een aparte informatiefolder over dit onderzoek beschikbaar.

Laparoscopie

Tijdens een laparoscopie wordt via een sneetje in de navel een dun buisje in de buikholte gebracht. Met behulp van een lampje in het buisje kunnen de buikorganen bekeken worden - dus ook de baarmoeder, eileiders en eierstokken. Als het myoom vlak onder het buitenoppervlak van de baarmoeder zit of in de buikholte uitstulpt (al dan niet op een steel) is dit langs deze weg goed te zien. Dit onderzoek vindt plaats onder algehele narcose. Na het onderzoek moet u nog enkele uren in het AMC blijven. Soms gaat u de volgende ochtend naar huis.

De behandeling van myomen

Wanneer er geen klachten zijn, hoeft een myoom niet per se behandeld te worden. Als een myoom nog maar net is ontdekt, is het zinvol om de groeisnelheid te controleren. De meeste behandelingen zijn gericht op het verminderen van de klachten zonder dat de myomen zelf hierbij verdwijnen. Als de menstruatie- of bloedingsproblemen de belangrijkste verschijnselen van het myoom zijn, kan men deze vaak goed met hormonen behandelen.
Het verwijderen van de myomen door een operatie is vaak veel ingrijpender. De arts zal afhankelijk van uw situatie één van de volgende behandelingen overwegen.

1. Behandeling met medicijnen (hormonen)

progestativa
Deze hormonen worden van nature in de 2e helft van de cyclus door de eierstokken geproduceerd (dus na de eisprong). Het toedienen ervan geeft een verlaging van de vrouwelijke hormonen (oestrogenen). Bovendien worden de menstruaties geringer van hoeveelheid en/of duur. Bij het dagelijks, zonder onderbreking toedienen ervan stoppen de menstruaties geheel. Als er bijwerkingen optreden zijn dit meestal verschijnselen van enige toename van het lichaamsgewicht door het vasthouden van vocht, hoofdpijn en soms acne.

anticonceptiepil
Deze bevat zowel oestrogenen als progesteron in een vaste samenstelling. De hoeveelheid hormonen in het bloed zijn hierdoor constant waardoor er minder bloedverlies is tijdens de menstruatie. Ondanks dat men vrouwelijke hormonen (oestrogenen) toedient heeft dit toch vaak een gunstig effect. Waarschijnlijk komt dit door het nu ontbreken van de hormoonwisselingen.

LHRH-agonisten
Dit zijn medicijnen die de eierstokken remmen in hun productie van vrouwelijke hormonen (oestrogenen). Myomen kunnen dan soms tot de helft zo klein worden - sommige myomen reageren veel minder. Stopt men met deze medicijnen dan groeien de myomen vaak weer tot de grootte zoals ze die voor de behandeling hadden. De behandeling bestaat uit 1 injectie per maand. Dit kan gedurende 3 tot 6 maanden herhaald worden. Daar door deze behandeling de hoeveelheid oestrogenen in het bloed zeer laag wordt, mag de behandeling niet te lang duren. Tevens veroorzaakt de geringe hoeveelheid oestrogenen dat er een tijdelijke "kunstmatige overgang" ontstaat met als mogelijke bijverschijnselen: opvliegers, hoofdpijn en een droge vagina. Na het staken van de behandeling verdwijnen deze verschijnselen vanzelf. De menstruaties komen weer op gang en eventuele zwangerschap is ook weer mogelijk. Als dit niet gewenst is, kan overgegaan worden op andere hormoonbehandelingen die minder drastisch werken. De injectie-methode wordt ook vaak gegeven juist voor een operatie. De myomen zijn dan op het moment van de operatie kleiner en makkelijker te verwijderen.

2. Behandeling met medicijnen die invloed hebben op de bloedstolling (antifibrinolytica)

Deze medicamenten werken op de stolling tijdens de menstruatie. Zij worden dan ook alleen tijdens de menstruatie ingenomen in de verwachting dat de hoeveelheid bloedverlies minder wordt.

3. Pijnstillers

Wanneer myomen vooral pijn veroorzaken kan men pijnstillers toedienen, zoals Paracetamol of Naprosyne.


4. Operatieve verwijdering

Myoomverwijdering door de hysteroscoop
Als de myomen zich in de holte van de baarmoeder bevinden is het soms mogelijk om ze per hysteroscoop te verwijderen. U krijgt voor de verdoving een ruggenprik of een algehele narcose. Na deze ingreep moet u 24 uur in het AMC blijven.

Myoomverwijdering door een buikoperatie
Door middel van een buikoperatie wordt alleen het myoom (de myomen) verwijderd, zodat de baarmoeder behouden blijft en dus ook een eventuele zwangerschap nog mogelijk is. Wel bestaat de kans dat er zich daarna opnieuw myomen gaan vormen. Na deze operatie heeft de baarmoeder dus een litteken. Hierdoor is het soms nodig om bij een latere zwangerschap het kind per keizersnee ter wereld te brengen. Voor deze operatie moet u 7 tot 10 dagen in het AMC verblijven. De operatie vindt plaats onder algehele narcose.

Baarmoederverwijdering door een buikoperatie
Als beide bovengenoemde technieken niet mogelijk zijn of om andere redenen kan het soms beter zijn de baarmoeder in zijn geheel weg te nemen. Zwangerschap is dan dus niet meer mogelijk, maar de kans op opnieuw optreden van myomen is dan ook niet meer aanwezig. Voor deze operatie moet u 10 tot 14 dagen in het AMC verblijven. De operatie vindt plaats onder algehele narcose. Er is een aparte informatiefolder beschikbaar.

Tot slot

Het kan zijn dat u na het lezen van deze folder toch nog allerlei vragen heeft, stelt u deze gerust aan uw behandelend arts of aan een verpleegkundige.

Academisch Medisch Centrum
Polikliniek Gynaecologie Gebouw A, eerste verdieping
Tel: 020 - 566 3400

Gynaecologie / Patiëntenvoorlichting

Laatste wijziging: 4 februari 2013 16:33

Deel dit |