WIT Festival: een terugblik

Wat gebeurde er allemaal op het WIT Festival 2018? Lees een terugblik op deze middag.

In een talkshowsetting interviewde Andre van der Toorn vier (merendeels) jonge onderzoekers, die zichzelf en hun projecten tussen de bedrijven door presenteerden in korte filmpjes op het WIT Festival 13 september. Van der Toorn was de gespreksleider annex tafelleider van deze middag. Youp van ’t Hek opende het programma en Amsterdam UMC juriste Corette Ploem schoof aan als tafeldame.

Helemaal niemand

De in spijkerpak gestoken Van ‘t Hek vertrouwde de zaal toe dat er de eerste tien jaar van zijn artistieke carrière ‘helemaal niemand’ naar hem was komen kijken. Een vruchtbare periode, achteraf. “Ik was aan het onderzoeken. Daarom vind ik het nu zo mooi dat ik hier vandaag, terwijl ik al bijna met pensioen ben, in deze collegezaal mag staan. Want onderzoek is toch eigenlijk het mooiste wat er is.” Zijn enigszins door geluidsproblemen ontsierde speech lardeerde Van ‘t Hek met persoonlijke ervaringen. De ziekenhuiswereld had hij, als hartpatiënt, de afgelopen jaren grondig leren kennen. Een echte liefhebber was hij weliswaar nooit geworden, maar zijn ontzag voor de medische verworvenheden was er niet minder om. “Ik wens jullie een ontzettend fijne middag, maar volgende keer wel andere microfoons inhuren”, besloot de cabaretier mild.

Schoon

Waarom André van der Toorn als gespreksleider optrad? De presentator van 'Wegmisbruikers’ legde het zelf uit. Hij werd in het Amsterdam UMC behandeld voor lymfeklierkanker, was inmiddels ‘schoon’ verklaard en deed graag iets terug. Van der Toorn vroeg zijn vier gasten het hemd van het lijf. Anesthesist- intensivist Bart Geerts mocht uitvoerig vertellen over zijn systeem om verlaging van de bloeddruk tijdens operaties, altijd een schadelijke ontwikkeling, tijdig te kunnen voorspellen. Minstens zo interessant was Geerts’ andere project-in-uitvoering: een systeem om de toestroom van ernstige traumapatiënt op afdelingen Spoedeisende Hulp (SEH) per regio te voorspellen aan de hand van actuele data uit velerlei hoeken, van CBS tot KNMI. Handig om de SEH-wachttijden te beperken en dreigende overbevolking van Intensive Care’s te voorkomen.

Individuele borstkassen

Via arts-onderzoeker Corina de Graaf kon het publiek kennismaken met de ‘Lucas’, een apparaat dat hulpverleners bijstaat door bij reanimaties de borstcompressie over te nemen. Inmiddels wordt er aan de derde versie gewerkt, vertelde De Graaf: een variant die niet alleen aanvoelt hoe ver individuele borstkassen moeten worden ingedrukt, maar waarvan bovendien de ‘indrukfrequentie’ eenvoudig te reguleren is. Het bracht Van der Toorn op een vraag die zich als rode draad zou ontpoppen: maakt de voortschrijdende technologie menselijke hupverleners geleidelijk aan overbodig? De onderzoekster zag het zo’n vaart nog niet lopen, evenmin als haar collega’s trouwens. Geen ziekenhuisbehandeling zonder sociale aspecten. Wel waren ze het erover eens dat de functie van de arts, naarmate de technologische voorzieningen verfijnder worden, steeds meer zal verschuiven naar die van controleur en supervisor.

3D-camera

Derde WIT-gast Floor Postema, verbonden aan de afdeling Kinderoncologie, vertelde onderzoek te doen naar de vraag wat uiterlijke kenmerken bij kinderen met kanker zeggen over de kans dat er sprake is van een erfelijke vorm. Door haar patiëntjes met een 3D-camera te fotograferen en vervolgens verschillende aangezichtskenmerken te combineren, hoopt Postema de groep die voor nader onderzoek naar de erfelijkheidsarts moet te kunnen beperken. Wat voor aangezichtskenmerken bijvoorbeeld, wilde iemand uit het publiek weten. Postema noemde er uit de losse pols een paar: opvallend veel ruimte tussen de ogen, afwijkingen in de symmetrie, maar ook de aanwezigheid van een ‘extra tepel’ – volgens de onderzoekster te vinden bij niet minder dan 1 op de 100 mensen. “Zonder dat ze het weten meestal, want het lijkt gewoon een moedervlek.”

Motorrijders

Niet minder verbazing oogstte het onderzoek van technisch geneeskundige Ruud Schreurs, die de reconstructieve chirurgie van de oogkas probeert te vervolmaken. Schreurs ontwikkelde een navigatiesysteem waarmee chirurgen op een monitor in real time de beschadigde oogkas in kijken, terwijl de ‘geplande’ toestand daaroverheen wordt geprojecteerd. Op geleide van die computergestuurde apparatuur kan de operateur met uiterste precisie naar de gewenste toestand toewerken. Een probleem is nog wel dat de gewenste, oude toestand zich soms moeilijk laat vaststellen, erkende Schreurs. Het leek Van der Toorn een goede reden om “in elk geval risicogroepen, zoals motorrijders” aan te sporen hun gezicht al tijdens hun rijlessen met Postema’s 3D-camera laten vastleggen.

Geen alziend oog

Waarmee hij raakte aan de tweede vraag die als een rode draad door het dit WIT-programma liep: samenwerking. Weten al die onderzoekers in Amsterdam UMC van elkaar wel waar ze mee bezig zijn? Over één grote databank met al het actuele onderzoek beschikt de instelling niet, meldden de ondervraagden. Geen alziend oog dus. “Maar zowel de Graduate School als de promovendivereniging bevorderen informele ontmoetingen”, haastte Frida van den Maagdenberg, lid van de Raad van Bestuur van het Amsterdam UMC, zich vanaf de eerste publieksrij te verzekeren. Vanuit hogere publieksregionen haakte de directeur van de Graduate School - organisator van het opleidingsgedeelte van de AMC-promotietrajecten-  daar op in door bescheiden de Who-is who-pagina’s op internet onder de aandacht te brengen. De blik van presentator Van der Toorn bleef bedenkelijk. “Daar is dan nog wat eer te behalen”, constateerde hij.

Festivalmarkt

Na afloop konden de bezoekers op de festivalmarkt verder in gesprek met de tafelgasten en kregen zij demonstraties van de jonge onderzoekers over o.a. het inzetten van 3D-printen bij het reconstrueren van complexe botbreuken, een 360-graden camera met Virtual Reality bril, waarmee patiënten vanuit hun ziekenhuisbed virtueel de buitenwereld kunnen bezoeken, een badmuts die een hersenfilmpje maakt en nog heel veel meer.

Tot volgend jaar op donderdag 12 september!