Hygiëneregels extra in acht houden op cohortafdelingen ziekenhuizen

Veel zorgmedewerkers vallen uit door covid-19. Amsterdam UMC deed van maart tot juni 2020 onderzoek: hoe vaak komt dat voor, welke zorgmedewerkers lopen het meeste risico en hoe is de overdracht? Personeel op de corona-afdelingen raakt het vaakst besmet. Er zijn belangrijke aanwijzingen dat medewerkers het virus destijds onderling overdroegen.

Voor deze studie is tijdens de eerste coronagolf (maart-juni 2020) bij ruim 800 artsen en verpleegkundigen van beide locaties van Amsterdam UMC iedere 4 weken bloedonderzoek gedaan. De studie richt zich op 3 groepen medewerkers. De eerste groep bestaat uit artsen en verpleegkundigen die zorgen voor coronapatiënten. De tweede groep zijn artsen en verpleegkundigen die zorg verlenen aan niet-coronapatiënten. Een derde groep zijn ziekenhuismedewerkers die geen patiënten behandelen.

Resultaten
De onderzoekers stelden vast dat 13,2 procent van de medewerkers die met coronapatiënten werkten, antistoffen in hun bloed hadden. Bij medewerkers zonder patiëntencontact is dat 3,6 procent. Bij medewerkers met direct patiëntencontact, maar niet in de coronazorg, is het percentage 6,7 procent. De onderzoekers maakten vervolgens een onderverdeling in de groep die met coronapatiënten werkte. Zij werden verdeeld in zorgprofessionals op de corona-verpleegafdelingen, de intensive care (IC) en de spoedeisende hulp. Het bleek dat medewerkers op de corona-verpleegafdelingen het vaakst antistoffen hadden (25,7 procent); vaker dan medewerkers van de IC (7,0 procent) en spoedeisende hulp (8,1 procent). Bij het vergelijken van genetisch materiaal van virussen van zieke medewerkers en patiënten, vonden de onderzoekers opvallend genoeg geen bewijs van besmetting door patiënten. Wel zagen zij aanwijzingen voor overdracht tussen ziekenhuismedewerkers onderling.

Afstand houden, handen wassen
Onderzoekers Jonne Sikkens en Marije Bomers van inwendige geneeskunde: “Aanleiding voor ons onderzoek was om te kijken of de persoonlijke beschermingsmaatregelen die we treffen bij het omgaan met covid-19-patiënten afdoende waren. We waren bang dat de zieke medewerkers die we in de zorg zo veel zien, toch aan het bed aangestoken worden. Hoewel we dit niet kunnen uitsluiten, hebben we dit niet gevonden”, aldus de onderzoekers. Het lijkt er meer op dat besmetting optreedt door medewerkers onderling. “Daarom hebben we de hygiëneregels geïntensiveerd en is er  meer aandacht voor het veilig werken en naleven van de infectiepreventiemaatregelen, zoals anderhalve meter afstand houden. Inmiddels dragen medewerkers standaard mondneusmaskers. Vervolgonderzoek is nodig om de huidige situatie in kaart te brengen. Toch bevelen wij ook andere ziekenhuizen aan goed de hygiëneregels in acht te nemen, vooral op de cohortafdelingen, en voldoende afstand te houden.”

Het onderzoek is preprint gepubliceerd op medRxiv.

Het onderzoek is tot stand gekomen mede dankzij Amsterdam UMC Corona Research Fonds en het ZonMw COVID-19 programma.

tekst: Daniëla Cohen