Vroeg gebruik Parkinsonmedicijn ook veilig op lange termijn

(English below) Het klassieke medicijn levodopa dat klachten vermindert bij Parkinson kan zonder probleem bij de eerste symptomen van de ziekte worden gebruikt. Dit heeft geen negatieve gevolgen voor de patiënt op de lange termijn. Een bijna zeven jaar durend onderzoek onder leiding van Amsterdam UMC heeft aangetoond dat artsen niet terughoudend hoeven te zijn bij het voorschrijven van het middel. Een publicatie hierover verschijnt vandaag in de New England Journal of Medicine.

Onderzoeksleider hoogleraar Neurologische Bewegingsstoornissen Rob de Bie is verheugd over de uitkomst van de studie naar levodopa, het meest voorgeschreven middel voor Parkinson. Naar de langetermijneffecten van het medicijn was nog niet veel onderzoek gedaan, hoewel het al bijna vijftig jaar wordt gebruikt.

Artsen waren terughoudend geworden bij het voorschrijven vanwege twijfels dat snel beginnen met medicatie de ziekte zou kunnen verergeren of meer bijwerkingen kan veroorzaken. Patiënten kregen het middel pas als de klachten dusdanig werden dat ze problemen kregen in hun dagelijks functioneren, zoals moeite met aankleden. De Bie: “Dit onderzoek laat zien dat dit niet nodig is. Ik heb ook mijn terughoudendheid laten varen. De uitkomst van deze studie heeft gevolgen voor de behandeling van de ziekte wereldwijd.”

Rond 2011 begon een experiment geleid vanuit Amsterdam. Ruim 400 patiënten die in de beginfase van hun ziekte waren, werden ingedeeld in twee groepen. De ene helft kreeg meteen levodopa, de andere helft kreeg een placebo (neppil). Na veertig weken kreeg iedereen het medicijn. De patiënten zijn vervolgens nog veertig weken gevolgd. Na tachtig weken reageerden de patiënten precies even goed op het medicijn.

“Kort gezegd maakt het voor de werking op de lange termijn en bijwerkingen niet uit als je eerder begint met voorschrijven van het medicijn”, zegt De Bie. “Dus als het nodig is, kun je vroeg beginnen met medicatie. Het voordeel hiervan is dat je de ziekte eerder kunt behandelen en zo de kwaliteit van leven in het begin van de ziekte verbetert.”

In Nederland zijn ongeveer vijftigduizend patiënten met de ziekte van Parkinson, een hersenziekte die gepaard gaat met traagheid, stijfheid en trillen. De aandoening wordt gekenmerkt door de afbraak van hersencellen die de neurotransmitter (boodschapperstof) dopamine produceren in de substantia nigra (de zwarte kernen) van de hersenen. Na verloop van tijd raken ook andere delen van de hersenen aangedaan. De oorzaak van de aandoening is grotendeels onbekend. Levodopa vult het tekort aan dopamine in de hersenen aan dat door Parkinson ontstaat. Het geneest de ziekte niet, het vermindert de symptomen.

Aan deze studie hebben patiënten meegedaan afkomstig uit vijftig Nederlandse ziekenhuizen. Op de website leapamc.nl is meer te vinden over de opzet van de studie. Het onderzoek is mogelijk gemaakt met steun van ZonMw, Stichting ParkinsonFonds, Stichting Parkinson Nederland en Parkinson Vereniging (patiëntenvereniging).

Early start with Parkinson’s disease medication proves safe for the long-term

A study led by the Amsterdam UMC showed that an early start of a commonly used drug to treat Parkinson’s disease has no negative impact on the patient’s long-term outcome. The results of the study were published today in the New England Journal of Medicine.

Research leader Professor of Neurological Movement Disorders Rob de Bie led the study, which evaluated levodopa, the most commonly-used drug for Parkinson’s. Until now, little research had been conducted to investigate potential long-term effects of the drug, which has been used to treat the disease for nearly half a century.

“There has been a longstanding concern that starting levodopa early could accelerate the disease or have other long-term adverse consequences.” said de Bie “Therefore physicians have often withheld the drug early in the disease and delayed starting it until the patients experienced more overt disability.”

Over the past six years, more than 400 patients who were in the early stages of Parkinson’s were enrolled in the study. The patients were divided into two groups: one group was immediately prescribed levodopa, while the other half received placebo. After 40 weeks, all patients received levodopa and were monitored for an additional 40 weeks. At the end of the 80 weeks, all patients experienced similar benefits to using the drug and those who had started the medication earlier did not experience more side-effects related to longer use.  

"In short, starting the medication earlier does not mean patients will experience more long-term side-effects", says De Bie. "In fact, the advantage to beginning the medication sooner is that you can treat the disease earlier and improve patients’ quality of life right at the time of diagnosis.”

In the Netherlands, approximately 50,000 patients are living with Parkinson's disease, a brain disease characterized by slowness, stiffness and tremors. The hallmark of the disease is the breakdown of brain cells that produce the neurotransmitter dopamine in the substantia nigra (black substance) of the brain, resulting in dopamine deficiency. Over time, other parts of the brain are also affected. The cause of the condition is largely unknown. Levodopa raises the dopamine levels in the brain and helps to reduce symptoms of Parkinson’s. There is currently no cure for the disease.

Patients from 50 Dutch hospitals took part in the study. For more information on the study design, visit leapamc.nl. The research was made possible with the support of ZonMw, Stichting ParkinsonFonds, Stichting Parkinson Nederland and Parkinson Vereniging (patients' association).