30 nov 2016 | Verhaal

Achter de schermen bij de patiëntenvoeding

Wekelijks nemen we een kijkje achter de schermen bij een afdeling. Deze week: de patiëntenvoeding. "Er zijn zoveel chronisch zieke kinderen die ik al vanaf hun geboorte ken. Je bouwt echt een band met ze op. En ook met hun ouders."

In de keuken staat voedingsassistente Rimaya Gill samen met haar collega’s in alle vroegte het ontbijt voor te bereiden. Terwijl de eitjes letterlijk worden klaargestoomd zoekt Gill beleg, brood en dranken om mee te nemen naar haar afdeling: de tieners van het Emma Kinderziekenhuis (EKZ). De keuken op het Emmaplein is pas sinds juni geopend en het is nog even zoeken waar alles staat. Nadat alles is verzameld, rolt Gill de kar naar de dependance. In de gangen heerst nog een serene rust. "De stilte voor de storm", aldus Gill.

Slapende kinderen
Ook op de zalen van de tienerafdeling is het nog stil. Het enige geluid op de gang komt van de eerste bedden - met daarin nuchtere tieners – die van de afdeling naar het OK-complex worden gereden. De voedingsassistente wenst ze snel nog even succes. Rond kwart voor acht zijn de meeste tienerkamers nog in duisternis gehuld. De gordijnen zitten dicht en sommige kinderen slapen nog. "Ik probeer in te schatten of ik ze wel of niet wakker kan maken. Ze hebben soms een zware nacht gehad."

Anorexiapatiënten
De voedingsassistente heeft een lijst met alle speciale verzoeken voor het ontbijt. Sommige kinderen hebben een speciaal dieet, moeten aansterken of nuchter zijn. Op de afdeling zijn twee kamers speciaal voor anorexiapatiënten bestemd en beide zijn vandaag in gebruik. Gill kent de meisjes die er liggen al een tijdje. "Aan hen vraag ik alleen het broodnodige. Ze mogen zelf kiezen wat ze willen drinken, maar de verpleegkundige bepaalt wat en vooral hoeveel ze te eten krijgen." Ze maakt de ontbijtjes klaar en zet ze volgens afspraak neer in de het keukentje bij de afdelingsbalie. "De anorexiapatiënten eten onder toezicht, daarom mag ik ze zelf niets geven. Ze kunnen erg gehaaid zijn, ooit vond ik een boterham in piepkleine stukjes met boter onder het bord vastgeplakt."

Aparte menu’s
Bij de eerste wakkere tiener stapt Gill naar binnen om te vragen wat de patiënt en zijn vader willen eten. Een ouder die de nacht bij een kind heeft doorgebracht, krijgt namelijk ook een standaard ontbijtje aangeboden. De jongen ligt er gammel bij – hij is gister geopereerd en zijn hele hoofd zit in het verband – maar hij heeft wel trek en bestelt een paar boterhammen. Gill vraagt hoe het gaat en kletst even met vader en zoon. De jongen deelt een kamer met een meisje dat de voedingsassistente al sinds haar geboorte kent, omdat de patiënte – jammer genoeg – zo vaak opgenomen wordt. Dat ze elkaar goed kennen is duidelijk te merken; ze kletsen ontspannen en Gill plaagt haar een beetje. Veel honger heeft ze niet: het menu vermeldt twee crackers en limonade.

De volgende patiënt heeft sondevoeding, dus Gill maakt alleen een ontbijtje voor haar moeder. In de kamer ernaast ligt een jongetje met zijn vader. Geen plekje aan zijn muur in nog leeg: overal hangen kaarten. Hij is lekker druk en stuitert zowat in zijn bed heen en weer: een contrast met de meeste andere kinderen. Ook hij lust wel wat. Gill zet het ontbijt voor hen neer op het bureau, tussen de vele paperassen van zijn vader.

In de laatste kamer ligt een jongen die vandaag naar huis mag. Ook hij is een oude bekende van Gill. Ze blijft even staan praten, terwijl hij al aan zijn ontbijt begint en enthousiast over zijn vakantie vertelt. Inmiddels zijn de slapende kinderen wakker geworden. Eentje ervan ligt in de isolatiekamer. Het ziet er een beetje gek uit, zo’n klein jongetje in zo’n grote kamer. In de sluis trekt Gill beschermende kleding aan. De kleine patiënt heeft een apart verzoek: zes crackers met zes kuipjes boter en twee kopjes thee met acht zakjes suiker. "Zo’n 'bestelling' voer ik wel uit, maar als het vaker voorkomt, meld ik het bij de verpleging", aldus Gill.

Quality time
De ronde zit erop. De voedingsassistentes moeten hun verplichte tien minuten pauze nemen voordat ze aan de ophaalronde en afwas beginnen. Met uitzicht op Abcoude kletsen ze gemoedelijk met elkaar onder het genot van een kop koffie. Gill vertelt wat ze - zelf na 15 jaar op de afdeling - het leukste vindt aan haar vak. "Het contact en de quality time met de kinderen, daar doe ik het allemaal voor. Er zijn in het EKZ zoveel chronisch zieke kinderen die ik al vanaf hun geboorte ken. Je bouwt echt een band met ze op. En ook met hun ouders." Regelmatig krijgt de voedingsassistente cadeautjes van de ouders of wordt ze uitgenodigd voor een etentje. Daar gaat ze niet altijd op in, maar wel bij kinderen met wie ze een speciale band heeft. "Soms komen ze me jaren later nog eens opzoeken, als ze zelf kinderen hebben."