13 mrt 2017 | Verhaal

Kinderen uit de rook

Abcoude rookvrij maken op plekken waar veel kinderen komen. Dat is de missie van Luc van Lonkhuijzen, gynaecoloog in het AMC. Rondom de sportvelden van de hockey- en voetbalclub is het al gelukt. En daar houdt het wat Van Lonkhuijzen betreft niet op.

“Met een beetje inzet kan je veel invloed hebben op je omgeving”, zegt Van Lonkhuijzen. “Je kan je mond wel houden, maar dan gebeurt er niets.” Van Lonkhuijzen spreekt uit eigen ervaring. Anderhalf jaar geleden liep hij bij de hockeyclub waar zijn dochter speelt. Hij zag iemand van de club roken en sprak de persoon daarop aan. Schoorvoetend werd de sigaret uitgemaakt.

Het voorval zette Van Lonkhuijzen aan het denken. “Ik verbaasde mij over rokers rondom de sportvelden, een omgeving die staat voor gezondheid.” Hij schreef een brief aan de besturen van de hockey- en voetbalclub van Abcoude met het verzoek om de clubs rookvrij te maken. Want zien roken doet roken, is zijn logische redenering. “De kans dat kinderen gaan roken is kleiner als ze het niet zien in hun omgeving. Bovendien draagt roken niet bij aan een sportieve prestatie. Dat is wetenschappelijk bewezen. Die argumenten zijn spijkerhard. Toen ik dat uitlegde, was men het snel met mij eens.”

De hockey- en de voetbalclub zijn nu rookvrij. Her en der hangen bordjes van de Hartstichting waarop staat ‘Rookvrij’ met een vinkje erbij. De bordjes wijzen bezoekers van de clubs op de rookvrije omgeving. “We hebben geen sancties. De sociale controle is voldoende. Mensen voelen zich gesteund door de bordjes. Die maken het eenvoudiger om elkaar aan te spreken.”

Lobby

Na dit succes ging het balletje pas goed rollen. De afspraken over de rookvrije velden werden formeel vastgelegd in het nieuwe contract met de gemeente. Van Lonkhuijzen: “De gemeente ondersteunde mijn initiatief, het straalt positief af op de gemeente. Ze stuurde een persbericht uit waardoor het nieuws zich snel verspreidde.”

Van Lonkhuijzen maakte slim gebruik van de positieve reacties en ging lobbyen. Samen met de directeur van de basisschool in Abcoude bezocht hij de wethouder. “Deze VVD-er, zelf een roker, wilde zich wel inzetten voor een rookvrije schoolomgeving. De schoolpleinen waren al rookvrij. Nu hangen er ook bordjes aan de buitenomheining, waar ouders staan te wachten.” Maar dat is niet het enige: De tennisclub is sinds kort rookvrij en er zijn gesprekken gaande om de gemeentelijke speelplaatsen rookvrij te maken. Van Lonkhuijzen heeft contact met de supermarkten om rookwaar uit het zicht te leggen en hij praat met de hockey- en voetbalbond om op landelijk niveau iets voor elkaar te krijgen.

Niet-roken afdwingen

Nederland loopt erg achter in rookpreventie, meent Van Lonkhuijzen. Daar ligt een taak voor de landelijke politiek, maar ook lokaal kunnen politici het roken ontmoedigen. “De gemeente geeft bijvoorbeeld subsidies aan sportclubs. Zij hebben daarmee een krachtig middel in handen om een rookvrije omgeving af te dwingen.”

Wat Abcoude betreft hoopt Van Lonkhuijzen dat zijn initiatief afstraalt op buurtgemeenten. “Ik heb een ambtenaar gevraagd om ons succes met andere gemeenten te bespreken. En ik heb de burgemeester aangesproken. Hij vindt de rookvrije omgeving een mooi initiatief, maar begint dan steevast over alcoholmisbruik. Ja, zeg ik dan, dat is ook een probleem. Maar eerst dit.”

Foto's rookvrij bordje en kinderen met vlag zijn van De Hartstichting, fotograaf Bram Berkien.