30 mrt 2017 | Verhaal

Trillende riem tegen apneu

Een riem die gaat trillen als je op je rug draait en die daarmee apneu – het stokken van de adem tijdens het slapen – tegengaat. Kaakchirurg-in-opleiding Maurits de Ruiter heeft zich er vier jaar lang in vastgebeten. Conclusie: de riem helpt bij mensen met positie-apneu.

Maurits de Ruiter struikelt bijna over zijn woorden van enthousiasme: over de impact van apneu en over apneu-onderzoek. Hij promoveert dit jaar op onderzoek naar de Slaappositie Trainer, een riem die mensen met een bepaalde vorm van apneu kan helpen. Het ding gaat trillen als de slaper op zijn rug ligt. Met als resultaat dat de patiënt zich op zijn zij draait, zijn adem niet stokt, hij doorslaapt en daarmee klachten die worden veroorzaakt door apneu achterwege blijven.

Apneu is ernstig. Er is een rechtstreeks verband met hart- en vaatziekten, diabetes en depressie. Iedere keer als hun adem stokt, bouwen mensen met apneu een onderdruk op in de borstkas. Dat ontregelt de bloeddruk en de aanmaak van adrenaline. En het maakt dat patiënten doodmoe de ochtend ingaan. Geschat wordt dat tussen de 300.000 en 500.000 mensen in Nederland apneu hebben; 80.0000 zijn onder behandeling.

“De ergste apneu die ik heb gezien, was bij een patiënt die 112 keer per uur langer dan tien seconden stopte met ademen. Dat is bijna 2 keer per minuut. Je kunt je voorstellen hoe beroerd hij zich moet voelen”, vertelt De Ruiter.

Er zijn meerdere vormen van apneu. Artsen spreken over positie-apneu als de adem van de patiënt twee keer vaker stokt in rugligging dan in andere slaapposities. Dat is bij 56 procent van de mensen met apneu het geval. Voor milde of matige apneu is er de mogelijkheid een beugel aan te laten meten. Deze houdt de onderkaak naar voren, waardoor de luchtweg openblijft en de patiënt ook niet snurkt. Voor ernstige apneu is grover geschut nodig. Een masker met zuurstof op het hoofd van de slaper, gekoppeld aan een indrukwekkend apparaat op het nachtkastje. “Van het masker weten we dat de therapietrouw niet zo goed is. Ongeveer de helft van de patiënten houdt het vol.”

Masker

En nu is er dus de riem. Hij ziet eruit als een hartslagmeter. Er zit een klein computertje aan dat je ligging registreert en dat het trillen van de riem in gang zet. Patiënten met positie-apneu reageren erg goed op de riem. Dat zie je aan de afname van de hoeveelheid apneus, maar ook aan de verbeterde kwaliteit van leven, zag De Ruiter in zijn onderzoek.

De riem past de trillingen aan op wat je nodig hebt om op je zij te draaien – zelflerend kan je het noemen. En de patiënt blijkt ook getraind te worden. Waar een patiënt eerst tien keer op een nacht wordt gewaarschuwd door de riem, neemt dat over tijd af naar – zeg – twee keer. De rest van de tijd ligt hij al op zijn zij.

Maar waarom nog een nieuwe behandeling als de beugel al werkt? “Ik zie het als een goede extra optie. Of een eerste keus voor de echt positie-afhankelijke apneu-patiënten. Er zijn mensen die de beugel helemaal niet verdragen. Bijvoorbeeld vanwege de bijwerkingen: de beugel kan de stand van de tanden beïnvloeden. Soms kan hij niet worden aangemeten omdat de patiënt een te slecht gebit heeft. In deze gevallen biedt de Slaappositie Trainer uitkomst. En waarom zou je het niet omdraaien? Waarom niet eerst de riem uitproberen? Voordeel is namelijk ook dat je niets persoonlijks hoeft aan te meten, het is gewoon een riem met een metertje.”

Momenteel buigt Zorginstituut Nederland zich over de vraag of de riem in het basispakket wordt opgenomen. En De Ruiter? Die praat alweer vol vuur over nieuwe ontwikkelingen: het naar voren halen van de gehele kaak bij ernstige apneu bijvoorbeeld. Een kaakoperatie die niet de symptomen van apneu tegengaat, maar die permanente genezing biedt. Voor jonge volwassenen of patiënten die zijn uitbehandeld echt de beste oplossing, aldus de promovendus.

Foto: NightBalance