30 jan 2018 | Verhaal

We zijn het AMC veel verschuldigd

Zij, Marjolein Annegarn (53), is zelfstandig fotografe, massagetherapeut en hiv-geïnfecteerd, hij, Hans van Dijk (66), veelvuldig gelauwerd reclameman, medebedenker van klassiekers als 'De groenten van Hak', 'Wij van WC-eend' en 'Kom tekenen in het Rijksmuseum'. Ze trouwden in 1995, op de drempel van haar dood. Samen dragen ze belangeloos bij aan de pr van de AMC Foundation.

De AMC Foundation werft en beheert donaties voor veelbelovend experimenteel wetenschappelijk onderzoek, waarvoor (nog) geen reguliere geldstromen zijn. Vanuit het fonds wordt ook jong medisch toptalent gesteund met beurzen voor studie aan gerenommeerde buitenlandse instituten. Goede doelen, met ambities die Marjolein Annegarn en Hans van Dijk aanspreken. Met (portret)foto’s, campagneconcepten, wervende teksten en promo-filmpjes faciliteren zij geheel kosteloos de pr van de AMC Foundation. "Ik dank mijn leven aan experimenteel wetenschappelijk onderzoek van het AMC", verklaart Marjolein. "En ik mijn meisje", zegt Hans.

Afwijkende bloedbepaling
In het oude, riant verbouwde pakhuis aan de Zaan in Zaandam, waar Annegarn en Van Dijk wonen, vertellen ze over hun bijzondere band met het AMC. Die dateert van begin 1988; Annegarn, 24 jaar, heeft als prille hiv-positief bevonden patiënt haar eerste afspraak op de poli Interne van het AMC. Het aidsvirus is pas een paar jaar tevoren ontdekt en de hiv-bloedtest is ook nog maar net ontwikkeld. De angsten en taboes zijn groot. "Ik was me van geen kwaad bewust, toen ik me als bloeddonor aanmeldde. Na de intake kreeg ik een brief; er was een afwijkende bepaling in mijn bloed gevonden. Dat het om een hiv-besmetting ging, kwam als een mokerslag." Ze was 'geen wild type' geweest, vertelt ze, en wist daarom ook vrij snel wie haar besmet kon hebben, en wanneer. "Dat moet eind 1986 zijn gebeurd, met een jongen van wie wel werd vermoed dat hij biseksueel was."

Annegarn paste toen als hiv-patiënte in geen enkel plaatje. "Hiv en aids werden in die beginjaren gerelateerd aan homoseksuele contacten, drugsgebruik en prostitutie. Ik hoorde nergens bij." Ze trof een jonge, gedreven aidsspecialist: Joep Lange, 33 jaar toentertijd en kort tevoren gepromoveerd op zijn onderzoek naar bloedmarkers bij hiv-infectie. De later wereldwijd vermaarde aidsbestrijder, in 2014 omgekomen bij de vliegtuigcrash met de MH17 boven Oekraïne, nam Annegarn eind jaren tachtig onder zijn hoede. Ze kreeg het nieuwe hiv-remmende medicijn AZT en bleef jarenlang onder controle. Ook privé raakte ze met Joep Lange bevriend. "Het klikte", vertelt ze. "Hij was goed, zeer betrokken en grappig. Hij probeerde eens een nieuw documentje in mijn intussen vuistdikke dossier te prutsen en verzuchtte: 'Dat krijg je met die mensen die maar niet dood willen gaan.' Ik hou wel van die zwarte humor. Zelf ben ik ook niet van de fluwelen handschoen."

Ziek
Aanvankelijk was er weliswaar ontreddering, maar Annegarn was de eerste jaren na de diagnose niet heel erg bezig met ziek worden en doodgaan. "Oké, ik had het virus, vette pech, maar ik was niet ziek. Ik werkte bij een postproductiebedrijf, dat reclamefilms monteerde en afwerkte, en ben gewoon blijven werken." Totdat ze in 1993 wel ziek werd. Een jaar daarna leerde ze Hans van Dijk kennen, het jaar daarop trouwden ze. Ze had volgens de artsen nog anderhalf jaar. "We hadden iets heroïsch om ons heen", vertelt ze. "We zijn leuke dingen gaan doen", zegt Van Dijk. "Zelf had ik overigens een rotsvast en nergens op gebaseerd vertrouwen in een langere toekomst."

Het ging snel bergafwaarts. In 1996, toen Annegarn nog maar een schim van zichzelf was, kwam er een levensreddende combinatietherapie met proteaseremmers in beeld. "Het AMC participeerde in een trial, maar AZT-gebruikers mochten er niet aan meedoen. Joep heeft me er toen in gefrommeld, anders was ik zéker overleden. "En de nieuwe cocktailtherapie sloeg aan. "Joep heeft mij daarmee letterlijk voor de poorten van de hel weggesleept", vertelt ze. Ze slikte 21 pillen per dag. Van Dijk zag haar opknappen. "Het perspectief werd beter en het meisje dikker." Marjolein zelf had aanvankelijk moeite met dat gekantelde perspectief. "Doodgaan vond ik moeilijk, maar omgekeerd zo mogelijk nog moeilijker. Ik kon weer gaan leven, maar hoe dan? Voor mijn gevoel stond ik met lege handen."

Borstkankergen
Ze herpakte zich en begon aan de Fotoacademie, maar vrij snel deelde het lot nóg een tik uit. "Ik liet me met mijn twee zussen testen op de mogelijke aanwezigheid van een erfelijk borstkankergen. Die test was nieuw. Onze moeder en zeven van haar zussen waren aan borstkanker overleden. En jawel, ik bleek drager, als enige dochter." Daar ging ze weer, naar het AMC. Ze liet haar borsten en eierstokken preventief verwijderen. Daarna volgde een zware depressie.  Na twee jaar krabbelde ze uit het dal. Ze pakte de fotografie weer op en werd actief voor de HIV-Vereniging Nederland. Van Dijk begon een nieuw, klein reclamebureau.

Kracht

Ze oogt tenger door lypoatrofie (gevolg van de medicijnen), maar straalt kracht uit. De fotografe en de reclameman doen graag 'iets terug' voor het AMC. Ze zetten zich behalve voor de pr van de AMC Foundation sinds kort ook in voor het Amsterdam Institute for Global Health & Development – door Joep Lange opgericht – en het nieuwe Joep Lange Instituut. "We zijn het AMC veel verschuldigd."

Tekst: Daniëlle Kraft