17 jan 2018 | Verhaal

Onder de Malawische zon

Je Amsterdamse huis en haard verlaten om in Malawi één van de eerste kinder-Intensive Cares in een ‘derdewereldland’ op te zetten. Job Calis, kinderintensivist van het AMC, gaat het doen, samen met zijn gezin.

‘Je maakt grappige dingen mee,’ zegt Job Calis, ‘ Of, nou ja, grappig, eigenlijk vaak helemaal niet grappig. Wat ik bedoel is dat ik de meest vreemde ziektes zie, ziektebeelden waarvan ik nog nooit heb gehoord, die ik nog nooit ben tegengekomen.’

Job spreekt niet over de kinder-Intensive Care van het AMC; hij heeft het over Malawi. Een land in het zuidoosten van Afrika, arm, klein en met een minimale toegang tot gezondheidszorg. Job zal er het komende jaar wonen en werken, op de eerste kinder-IC van het land – ‘Überhaupt één van de eerste kinder-IC’s in een derdewereldland!’

Madonna
Het Mercy James Centre, zo heet de nieuwe vleugel voor kinderzorg van het grotere Queen Elizabeth Central Hospital in Blantyre. De vleugel is vernoemd naar de dochter van Madonna, omdat Madonna deze kliniek financieel steunt. Alles is er gloednieuw. ‘Ik ga er een jaar werken, maar ook voor daarna is de continuïteit gewaarborgd. Op dit moment wordt een Malawische arts opgeleid in Zuid-Afrika tot kinderintensivist. Als mijn jaar hier erop zit, komt zij terug. Zo voorkomen we dat met mijn vertrek alle kennis weggaat.’

Met het AMC
Job gaat met zijn vrouw, ook kinderarts, en twee kleine dochters wonen in een huis naast het ziekenhuis. Naast zijn dagelijkse  werk zet hij een onderzoeksproject op, in samenwerking met het AMC. ‘Een aantal jaar geleden bleek uit een groot onderzoek in de tropen  dat de Westerse behandelingen bij shock, één van de twee grootste doodsoorzaken bij kinderen, helemaal niet werken. We geven in Nederland dan ‘vulling’ – heel veel vocht, dan loopt de bloeddruk vaak weer op. We willen weten waarom dit in de tropen niet werkt. Als we daar achter komen, kunnen we werken aan een betere behandeling van shock en zo de kindersterfte in Afrika verder terugdringen.’

Duizend kilometer
Het wordt geen lichtvoetig jaar voor Job. Hij maakte al bijzondere dingen mee toen hij er in oktober  voor een maand was. Er werd een meisje binnengebracht dat een auto-ongeluk had gehad, ze kon niet meer praten. ‘We konden haar familie niet vinden. Uiteindelijk is er een oproep op de lokale radio gedaan en zo hebben we haar moeder gevonden. Pas drie dagen na het ongeluk zat zij aan het bed van haar kind. Een ander voorbeeld: Je maakt mee dat een kind van duizend kilometer verderop hierheen wordt gebracht. En dan maar hopen dat zo’n kindje de autorit overleeft – de wegen zijn in Malawi niet zoals in Nederland.’ Maar als dat lukt, kunnen de artsen van het Mercy James Centre meer hulp bieden dan tot nu toe mogelijk was.

In Nederland ga je naar de dokter als je ziek bent
Calis ziet in Malawi tropische ziektes die in Nederland gewoonweg niet voorkomen. ‘Dat ben ik  inmiddels wel gewend.’ De arts woonde eerder al in Malawi, waar hij promotieonderzoek deed naar ernstige bloedarmoede bij kinderen en deed ervaring op met tropische kindergeneeskunde. ‘Wat  mij meer opvalt , is dat de ‘gewone ziektes’ hier  in zo’n vergevorderd stadium zijn, dat zie je in Nederland eigenlijk nooit meer. In Nederland ga je naar de dokter als je ziek bent. Er wordt tijdig een diagnose gesteld, of iemand zegt ‘zou jij niet eens naar de dokter gaan?’. Mensen in Malawi gaan erg laat naar de dokter – als het echt niet meer anders  kan.’

Gratis zorg
In een land waar één verpleegkundige gemiddeld voor vijftig patiënten zorgt, is de kinder-IC een ongekende luxe. ‘Je komt hier  om twee redenen; of je hebt iets zó levensbedreigends dat iemand je constant in de gaten moet houden, óf er is specifieke techniek nodig, bijvoorbeeld beademingsapparatuur. Hier kunnen we één op één zorg leveren; er is één verpleegkundige per patient beschikbaar.’
Werpt zich de vraag op of dit enkel toegankelijk is voor de bovenlaag van de Malawische bevolking? Wat heeft de gewone, arme Malawiaan hier aan?
‘Nee, de zorg is gratis! Het hele ziekenhuis is een overheidsziekenhuis. Iedereen kan hier naartoe.’