Informatie voor zorgprofessionals - ARREST

In Nederland krijgen er per jaar ruim 30.000 mensen een plotselinge hartstilstand en vinden er zo’n 8.000 reanimaties buiten het ziekenhuis plaats. Per dag overlijden er zo’n 15 mensen aan de gevolgen van een hartstilstand. Onderzoek naar factoren die mensen kwetsbaar maken voor het krijgen van een hartstilstand, hoe hulpverlening tijdens een reanimatie buiten het ziekenhuis verloopt, en naar de kwaliteit van hulpverlening, is dan ook erg belangrijk.

Bij het ARREST-onderzoek wordt sinds medio 2005 zonder onderbreking alle reanimaties die buiten het ziekenhuis plaatsvinden in de provincie Noord-Holland (een gebied met 2,9 miljoen inwoners) geregistreerd en geanalyseerd. Het betreffen reanimaties waarvoor de hulpverlening vanuit drie meldkamers wordt aangestuurd. De hulpverlening omvat ten eerste de inzet van ambulances, en daarnaast de first responders (politie en brandweer) met AED, en in toenemende mate ook AED’s die door eigen initiatief door bedrijven, sport- en ontspanningsgelegenheden of in het openbaar geplaatst zijn (de zogenaamde lokale AED’s). ARREST registreert de reanimatiekarakteristieken van reanimaties buiten het ziekenhuis en brengt risicofactoren voor het optreden van een plotselinge hartstilstand in kaart. Het doel van de registratie is om vast te stellen welke factoren het meest van belang zijn voor de overleving van de patiënt, en te bezien waar in de zorgketen mogelijke verbeterpunten zijn aan te wijzen.

Huidig onderzoek: risicofactoren

Waarom krijgt de ene persoon wel een hartstilstand en de andere niet? ARREST doet onderzoek naar de combinatie van factoren die uiteindelijk tot een plotselinge hartstilstand kunnen leiden. Er wordt gekeken naar de rol van ziekten en erfelijke aanleg, maar ook naar het gebruik van medicijnen en omgevingsfactoren.

Genetische factoren en het risico op een hartstilstand
Hartstilstanden komen het meest voor op latere leeftijd, en dan vooral bij mensen met hart- en vaatziekten. Echter, hartstilstanden komen ook voor op jongere leeftijd. Voor het beter begrijpen en kunnen voorkomen van een hartstilstand op zowel vroege als latere leeftijd is het belangrijk om te weten welke genetische factoren invloed kunnen hebben op het ontstaan van een hartstilstand. Als die genetische factoren namelijk bekend zijn, kunnen er testen worden ontworpen die het risico op een hartstilstand sneller en efficiënter kunnen bepalen.

Binnen het ARREST-project streven we ernaar om deze genetische factoren te ontdekken. Dit doen we door middel van een genoombrede associatiesstudie (genome wide association studie, GWAS) waarbij de rol van veelvoorkomende genetische variaties wordt onderzocht. In de toekomst zullen er ook andere genetische analyses zoals WGS en WES (Whole Genome/Exome Sequencing) uitgevoerd worden om de rol van zeldzame genetische variaties te onderzoeken. We hopen hiermee meer te leren over hartstilstanden die zich voordoen op jongere leeftijd.

Metabolieten als nieuwe voorspeller?
Naast genetica wordt er ook gekeken naar andere kenmerken in het bloed. Zo loopt er nu een onderzoek, in samenwerking met het LUMC, naar de mogelijkheid om metabolieten te gebruiken als nieuwe voorspeller (ofwel biomarker) voor de overlevingskans van patiënten na een plotselinge hartstilstand. Bij dit onderzoek ligt een specifieke focus op mensen met diabetes, omdat hun stofwisseling anders werkt.

Huidig onderzoek: reanimatiekenmerken

De rol van burgerhulpverlening
Om zo snel mogelijk een AED bij het slachtoffer van een hartstilstand te krijgen, wordt niet alleen de ambulancedienst, maar ook politie, brandweer en vrijwilligers gealarmeerd bij een reanimatie. ARREST onderzoekt sinds 2009 het effect van het oproepen van deze vrijwilligers (burgerhulpverleners). Hieruit blijkt dat het oproepen van burgerhulpverleners de kans op overleving met ongeveer 50% verhoogt! Tegenwoordig kunnen burgerhulpverleners in het hele land worden opgeroepen via het systeem van HartslagNu (https://hartslagnu.nl). Samen met HartslagNu onderzoek ARREST hoe dit systeem nog effectiever kan worden ingericht, om de kans op overleving nog verder te verhogen.

Luchtwegmanagement en beademing
Een cruciaal onderdeel van reanimeren is beademen. Beademing zorgt namelijk voor oxygenatie van het bloed. Met behulp van borstcompressies wordt het geoxygeneerde bloed vervolgens vervoerd naar vitale organen wat ischemie voorkomt. (Burger-)hulpverleners beademen vaak mond-op-mond, terwijl ambulanceverpleegkundigen geavanceerde technieken gebruiken, ook wel luchtwegmanagement.

Momenteel lopen er binnen ARREST meerdere projecten gericht op luchtwegmanagement en beademing door ambulanceverpleegkundigen tijdens reanimaties. Dit omvat exploratieve studies die de beademingsparameters (o.a drukken, frequenties en volumes) tijdens een reanimatie buiten het ziekenhuis in kaart brengen, als ook studies waarbij verschillende methoden met elkaar vergeleken worden. Denk hierbij aan het verlengen van beademingspauzes bij mechanische borstcompressies ten opzichte van het standaard protocol (3 vs. 5 seconden) en de vergelijking tussen 30:2 en 30:1 compressie-ventilatieverhoudingen. Tot slot wordt onderzoek gedaan naar een optimale beademingsfrequentie bij asynchrone (continue) beademing en de toepassing van PEEP (Positive End-Expiratory Pressure).

Onderzoek met ECG’s
Na afloop van een reanimatie buiten het ziekenhuis ontvangen wij de monitorregistratie (ECG) van de ambulance. Met deze registraties wordt al sinds het begin van ARREST uitgebreid onderzoek gedaan, en nog steeds zijn er genoeg onderzoeksvragen die met behulp van deze monitorregistraties beantwoord kunnen worden.

Zo lopen er nu onderzoeken naar het in kaart brengen van de incidentie van refractair ventrikelfibrilleren en wat de incidentie beïnvloedt, en loopt er een onderzoek naar de mogelijkheid om een AI-model te genereren waardoor je door middel van het ECG de oorzaak van de circulatiestilstand kan voorspellen.

Samenwerkingen

ESCAPE-NET & PARQ COST Action
Vanaf januari 2017 tot januari 2023 werkten wij gesteund door de EU officieel samen met andere onderzoeksgroepen uit Europa in het ESCAPE-NET project: European Sudden Cardiac Arrest network – towards Prevention, Education and New Effective Treatment. In het project werkten internationale experts met verschillende achtergronden samen om sneller tot betere resultaten te komen.

Een ander internationaal project waar wij van oktober 2020 tot oktober 2024 ook gesteund door de EU samenwerkten met andere Europese onderzoeksgroepen, is het PARQ COST action project. Dit project staat voor: 'Sudden cardiac arrest prediction and resuscitation network: Improving the quality of care". Middels PARQ beoogden wij om het netwerk van internationale experts die plotse hartstilstanden onderzoeken nog verder te vergroten zodat het onderzoek naar de oorzaken van plotse hartstilstanden en de beste behandeling ervoor verbeterd kan worden.

PREMEDICARE COST Action
Sinds oktober 2025 loopt er een nieuw vier jaar durende COST Action waar ARREST bij is aangesloten: het PREMEDICARE project (‘Precision Medicine for Cardiac Arrest’). Binnen dit project werken wij samen met een internationaal en multidisciplinair team van experts om de oorzaken en langetermijneffecten van een Out-of-Hospital Cardiac Arrest (OHCA) bij mensen onder de 50 jaar in Europa beter te begrijpen. Het doel is om voor deze groep patiënten de ontwikkeling en toepassing van gepersonaliseerde geneeskunde te bevorderen en te ondersteunen.

Team

Partners

ARREST werkt samen met:

• Meldkamers en ambulancediensten
• Brandweer
• Politie
• Ziekenhuizen
• Huisartsen
• Apotheken
• Nederlandse Hartstichting
• HartslagNu
• AED eigenaren, beheerders en leveranciers
• Nederlandse Reanimatieraad (NRR)
• Europese Reanimatie Raad (ERC)
• European Heart Rhythm Association, European Society of Cardiology

Gecodeerde data worden gedeeld binnen vier Europese samenwerkingsprojecten:

• ESCAPE-NET;
• EuReCa;
• COSTA;
• PARQ COST Action.

ARREST wordt gefinancierd vanuit verschillende instanties:

• EU H2020 grant agreement nr 733381;
• DCVA 'Dutch Cardio Vascular Alliance'/CVON 'Cardio Vasculair Onderzoek Nederland': Nederlandse Hartstichting, NFU, NWO, en KNAW (no. 2012-10 PREDICT project);
• Nederlandse Hartstichting;
• NWO, grant ZonMW Vici 918.86.616;
• Nederlands College beoordeling geneesmiddelen (MEB/CBG);
• Laerdal Foundation;
• Industrie: Stryker, Zoll medical services, Cardiac Science, Defibtech, Philips (geen van deze partners heeft zeggenschap over onderzoeksvragen, methoden, resultaten of publicaties van ARREST).

Publicaties

Onze publicaties zijn te vinden via PubMed.

Informatie over de ARREST studie

ARREST Studie

Informatie voor patiënten - ARREST